KİLİSTE HAMAM KÜLTÜRÜ

KİLİS’TE HAHAM KÜLTÜRÜ

Kilis, Türk Memluk’lara, 266 yıl bağlı kalmıştır. Kilis’in hamam kültürü de o yılardan başlar. Kilis halkı hamamı bir çevre ve insan temizliğini anlayışıyla ele almıştır. Eskiden cadde ve sokaklarımız ve evlerimizin damları topraktı. Sokaklarımızdaki ve evlerimizdeki atıklar ve çöpler toplanarak ikiye ayrılırdı. Organik ve diğer atıklar “Kömelik” denen şehrin dışında bir yerde toplanırdı. Bu biriken çöplerin yanması sonucunda, Kilis sebze bahçecileri bu atıkları gübre olarak kullanırlardı. Selülozik atıklar, ekseri eşeklerin üzerinde bulunan “Şilif” denilen iki gözlü bir hurca ”Külhan zibili” olarak toplanır ve hamamlarda yakıt olarak kullanılırdı. Hamam suyunu ısıtmak için su kazanının altına atıldığı yere “Külhan” yakıtı kazan altına atana da ”Külhancı”denirdi.
Kilis’te Hoca Hamamı, Paşa Hamamı, Tuğla Hamamı, Eski Hamam, Hasan Bey Hamamı ve Şemsi’nin Hamamı olmak üzere altı hamam vardır. Bu hamamlardan üçü çalışıyor. Üçü çalışmıyor. Hoca Hamamı, Paşa Hamamı ve Hasan Bey Hamamı çalışmaktadır. Bu üç hamam da, dün olduğu gibi bu günde, sabah saat 10-17 arası kadınlara, 17- 22 arası ve sabah 6-10 arası erkeklere hizmet vermektedirler.
Eskiden düğünlerde hamamlarda yapılırdı. Düğünden öce gelin, akrabaları ve damat tarafı da komşuları “Gelin Hamamı” olarak hamama davet edilirdi. Hamamda görevli “Natıra” denen bir kadın, gelir gelinin eşyalarını hamama getirirdi. Hamamda gelini yıkayana da ”Keyme” denirdi. Hamamda köfte yoğrulur, bir darbuka eşliğinde çalınıp oynanırdı. Buradaki amaç gelinin vücudunda herhangi bir olumsuzluk var mı? Ona bakılırdı. Düğün günüde hamamın ilk giriş bölümünde, gelin süslenen bir sandalyeye oturtulur, kadınlarda çevresinde şarkılar ve türkülerle oynarlardı. Hamamda yapılan bu düğünlerde çalgıcılar “Kör Elif” ve “Defçi Zennüp” isimli iki kadındı. Onlar çalardı. “Kör Elif” (Gerçekten gözleri kördü) zilli def çalar, “Defçi Zennüp”te darbuka çalardı. Şarkı ve türkülerin yanında sık sıkta maniler söylenirdi.

Ay doğar elek gibi Bahçelerde hıyar
Gün doğar melek gibi Kabuğunu kim soyar
Biz bir gelin aldık Oğlan güzel kız güzel
Dondurma bebek gibi Huyları birbirine uyar
Dost dost eheeeyyyyve akabinde zılgıt




Süleyman ÖZBAKIŞ