KİLİS'TE HAMAM KÜLTÜRÜ
Kilis Türk Memluk'lara 266 yıl bağlı kalmıştır. kilis'in hamam kültürü de o yıllardan başlar. kilis halkı hamamı bir çevre ve insan temizliğinianlayışıyla ele almıştırçeskiden cadde ve sokaklarımızve evlerimizin damları topraktı. sokaklarımızdaki ve evle3rimizdekiatıklar ve çöpler toplanarak ikiye arılırdı. Selülozik atıklar , ekseri eşeklerin üzerindeki bulunan "Şilif" denilen iki gözlü bir hurca "külhan zibili"olarak toplanırve hamamlarda yakıt olarak kullanılırdı. hamam suyunu ısıtmak için su kazanının altına atıldığı fere "Külhan" yakıtı, kazan altına atanada "
Külhancı" denirdi
KİLİSTEKİ HAMAMLAR
Kilis'te Hoca Hamamı, Paşa Hamamı, Tuğla Hamamı,Eski Hamam, Hasan Bey Hamamı ve Şemsinin Hamamı olmak üzere altı hamam vardır. bu hamamlardan üçü çalışıyor, üçü çalışmıyor.hoca Hamamı,Paşa Hamamı ve Hasan Bey Hamamı çalşmaktadır.Bu iç hamamda dün olduğu gibi bugünde , sabah 10-17 arası kadınlara 17-22 arası ve sabah6-10arası erkeklere hizmet vermetedir.
GELİN HAMAMI
Eskiden Kilis'te düğünler hamamda yapılırdı. düğünden önce gelin, akrabalarını. Danat tarafıda komşularını"Gelin Hamamı"olarak ,hamama davet edilirdi. Hamamda görevli "Natıra" denen bir kadın gelir, gelinin eşyalarını hamama getirirdi. Hamamda gelini yıkayana"Keyme" denirdi.hamamda köfte yoğrulur, bir darbuka eşliğinde çalınıp oynanırdı. Burada ki amaç gelinin vucudunda herhanği bir olumsuzluk varmı? ona bakılırdı.
HAMAMDA DÜĞÜN
Düğün günü, hamamın ilk giriş bölümünde , gelin, süslenen bir sandalyeye oturtulur, kadınlarda çevresinde şarkılar ve türkülerle oynarlardı. Hamamda yapılan düğünde, çalgıcılar; "Kör Elif" ( gerçek gözleri kördü) zillidef çalardı. "Defçi Zennüp" te darbuka çalardı. Şarkı ve türkülerin yanında sık sıkta maniler söylenirdi
Ay doğar elek gibi Bahçelerde hıyar
Gün dogar melek gibi Kabuğunu kim soyar
Biz bir geli aldık Oğlan güzel kız güzel
Donduma bebek gibi Huyları birbirine uyar
Dost dost Eheeeeyyyyyyy ve akabinde zılgıt

Süleyman ÖZBAKIŞ